"Ọnụ ego zoro ezo" nke mmepụta kọfị
Na taa'N'ahịa ngwaahịa, ọnụ ahịa kọfị erutela oke kachasị elu n'ihi nchegbu gbasara enweghị ike inye ihe na mmụba nke ọchịchọ. N'ihi ya, ndị na-emepụta agwa kọfị yiri ka ha nwere ọdịnihu akụ na ụba na-egbuke egbuke.
Agbanyeghị, akụkọ amụma ọhụrụ nke Òtù Nri na Ọrụ Ugbo nke Mba Ndị Dị n'Otu (FAO) wepụtara na-ekpughe otu eziokwu nke anyị na-elegharakarị anya: e nwere ọtụtụ ihe zoro ezo na-akpata mmepụta kọfị.
Akụkọ ahụ na-ekpughe eziokwu na n'azụ ọnụ ahịa kọfị n'ahịa, enwere mmetụta dị ukwuu n'ebe obibi na mmekọrịta mmadụ na ibe ya. Site na nnukwu mwepụta gas na-ekpo ọkụ ruo na ọrụ ụmụaka na-agbasa ebe niile na enweghị ọdịiche ego, ihe ndị a na-eme ka anyị chee ma ọnụahịa ndekọ ndị a na-egosipụta n'ezie."ezigbo ọnụ ahịa"nke kọfị?
FAO kwuru na akụkọ ahụ lekwasịrị anya kpọmkwem n'ụlọ ọrụ kọfị dị na East Africa, na-echetara anyị na ọtụtụ nnukwu ọnụ ahịa metụtara usoro nri anaghị egosipụta na ọnụ ahịa ahịa.
Akụkọ ahụ kpọrọ ụgwọ ndị a"mpụga"- n'ikwu ya n'ụzọ ọzọ, ihe ndị na-esi na ọrụ akụ na ụba apụta n'ụzọ na-apụtaghị ìhè, dị ka mmebi gburugburu ebe obibi, ikpe na-ezighị ezi ọha na eze na ịda ogbenye apụta. A na-elegharakarị ihe ndị a dị n'èzí anya, n'adịghị ka ọnụ ahịa mmepụta kpọmkwem, dị ka ọrụ ma ọ bụ fatịlaịza, n'ọnụ ahịa ma na-emetụtakarị ndị ọrụ ugbo pere mpe na obodo ha.
Nnyocha miri emi nke dị peeji iri ise na-ekpughe otu ihe na-eju anya: mmepụta kọfị na Etiopia, Uganda na Tanzania nwere nnukwu mmefu zoro ezo. Ọnụ ego ndị a gụnyere mgbanwe ihu igwe, mmetọ mmiri, ọrụ ụmụaka, ọdịiche ụgwọ ọnwa nwoke na nwanyị, na oghere dị n'etiti ihe ndị ọrụ kọfị na-enweta na ihe ha chọrọ iji nweta ezigbo ndụ.
N'ime mba atọ a tụlere, ọkachasị Etiopia, ọdịiche ego obibi bụ ọnụ ahịa kachasị ukwuu ezoro ezo, nke kachasị n'ihi obere ọnụ ahịa ugbo na oke uru, ọkachasị maka ndị ọrụ ugbo Robusta.
Nnyocha ahụ chọpụtakwara na ihe ndị metụtara gburugburu ebe obibi, dịka mwepụta gas na-ekpo ọkụ na ojiji mmiri, na-agbakwụnye nnukwu ọnụ ahịa zoro ezo na kilogram kọfị ọ bụla a na-emepụta na mba atọ ahụ.
Ihe ndị dị na mmekọrịta mmadụ na ibe ya na gburugburu ebe obibi na mmepụta kọfị gụnyere ihe ndị a: Ọrụ ụmụaka: Ọtụtụ ụmụaka nọ n'ugbo kọfị nke dị n'Ebe Ọwụwa Anyanwụ Afrịka ga-arụ ọrụ siri ike, dị ka ịtụtụ na ịhọpụta cherị kọfị, nke na-egbochi ha agụmakwụkwọ. Ọmụmụ ihe ahụ gbakọrọ na ọnụ ahịa a ruru $0.42 kwa kilogram kọfị, karịsịa na Uganda, ebe nsogbu ahụ dị njọ karịa. Enweghị nha nhata nwoke na nwanyị: N'ụlọ ọrụ kọfị, ụmụ nwanyị na-enwetakarị obere ego karịa ụmụ nwoke na-arụ otu ọrụ ahụ. Ọ bụ ezie na ọdịiche ego a dị iche iche n'ebe dị iche iche, ọ na-egosipụta enweghị nha nhata nwoke na nwanyị nke jupụtara na ngalaba ọrụ ugbo dum. Ọnụ ego gburugburu ebe obibi: Ịkọ kọfị mgbe ụfọdụ na-eduga n'igbukpọ oke ọhịa, mmụba nke ikuku gas na mmetọ mmiri. Ọnụ ego gburugburu ebe obibi ndị a zoro ezo dị iche iche dabere na usoro ịkụ ihe. Dịka ọmụmaatụ, ụzọ ịkụ ihe siri ike ndị ahụ nwere nnukwu mkpụrụ na-emepụtakarị mmetọ karịa.
Mmụba nke ọnụ ahịa kọfị n'ebe a na-ere kọfị pụtara na ndị na-ekesa ya ga-ebuli ọnụ ahịa n'otu oge. Iji mee ka ndị ahịa dịkwuo njikere ịkwụ ụgwọ maka ọnụ ahịa ahụ, ha ga-amalite site na ụtọ kọfị, nkwakọ kọfị, ọkwa kachasị elu nke ika, wdg. Ndị ahịa nwere ike ịhụ akara na nkwakọ kọfị kpọmkwem, nke ga-ekwu maka mkpa ndị na-emepụta nkwakọ kọfị dị.
Anyị bụ ndị nrụpụta ọkachamara n'ịmepụta akpa nkwakọ kọfị ruo ihe karịrị afọ iri abụọ. Anyị abụrụla otu n'ime ndị nrụpụta akpa kọfị kachasị ukwuu na China.
Anyị na-eji valvụ WIPF kacha mma sitere na Switzerland iji mee ka kọfị gị dị ọhụrụ.
Anyị emepụtala akpa ndị na-adịghị emebi gburugburu ebe obibi, dịka akpa ndị a na-eme ka ha gbazee na akpa ndị a na-emegharị emegharị, yana ihe PCR kachasị ọhụrụ ewepụtara.
Ha bụ nhọrọ kacha mma nke dochie akpa plastik nkịtị.
E ji ihe ndị Japan mee ihe nzacha kọfị anyị, nke bụ ihe nzacha kachasị mma n'ahịa.
Oge ozi: Jenụwarị-02-2025
