"Iindleko ezifihlakeleyo" zemveliso yekofu
Namhlanje'Kwiimarike zeempahla ezithengiswayo, amaxabiso ekofu afikelele kwinqanaba eliphezulu ngenxa yenkxalabo malunga nokungabikho kobonelelo olupheleleyo kunye nokwanda kwemfuno. Ngenxa yoko, abavelisi beembotyi zekofu babonakala benekamva eliqaqambileyo kwezoqoqosho.
Nangona kunjalo, ingxelo entsha yomgaqo-nkqubo ekhutshwe yi-Food and Agriculture Organisation of the United Nations (FAO) ityhila inyani esihlala siyityeshela: eneneni kukho iindleko ezininzi ezifihlakeleyo emva kokuveliswa kwekofu.
Ingxelo ityhila inyani yokuba emva kwexabiso lekofu kwimarike, kukho impembelelo enkulu kwindalo nakwintlalo. Ukususela ekukhutshweni okukhulu kwegesi ezibangela ukufudumala komhlaba ukuya kubasebenzi babantwana abasasazekileyo kunye nokungalingani kwengeniso, oku kusenza sizibuze ukuba la maxabiso arekhodiweyo abonakalisa ngokwenene na“ixabiso lokwenyani"yekofu?
I-FAO ibonise ukuba le ngxelo igxile ngokukodwa kushishino lwekofu eMpuma Afrika, isikhumbuza ukuba iindleko ezininzi ezibalulekileyo ezinxulumene neenkqubo zokutya azibonakali kumaxabiso emarike.
Ingxelo ibiza ezi ndleko“izinto zangaphandle"- ngamanye amazwi, iziphumo ezingathanga ngqo zemisebenzi yezoqoqosho, njengomonakalo ongqongileyo, ukungabikho kokusesikweni kwezentlalo kunye nobuhlwempu. Ezi zinto zangaphandle, ngokungafaniyo neendleko zemveliso ngqo, ezifana nomsebenzi okanye isichumisi, zihlala zingajongwa xa kusenziwa amaxabiso kwaye zichaphazela ngakumbi abalimi abancinci kunye noluntu lwabo.
Olu phando lunzulu olunamaphepha angama-50 lutyhila into eyoyikisayo: ukuveliswa kwekofu e-Ethiopia, e-Uganda naseTanzania kuneendleko ezinkulu ezifihlakeleyo. Ezi ndleko ziquka utshintsho lwemozulu, ungcoliseko lwamanzi, umsebenzi wabantwana, umsantsa kwimivuzo yesini, kunye nomsantsa phakathi kwengeniso yabalimi bekofu kunye nengeniso abayidingayo ukuze bafumane ubomi obufanelekileyo.
Kumazwe amathathu afundwe, ingakumbi i-Ethiopia, umsantsa wengeniso yokuphila yeyona ndleko ifihlakeleyo, ikakhulu ngenxa yamaxabiso aphantsi eefama kunye nenzuzo encinci, ingakumbi kubalimi beRobusta.
Olu phononongo lukwafumanise ukuba izinto ezichaphazela okusingqongileyo, ezifana nokukhutshwa kwegesi ezibangela ubushushu kunye nokusetyenziswa kwamanzi, zongeza ixabiso elifihlakeleyo kwikhilogram nganye yekofu eveliswa kula mazwe mathathu.
Izinto ezingaphandle kwezentlalo nezendalo ekuvelisweni kwekofu ziquka oku kulandelayo: Ukuqeshwa kwabantwana: Abantwana abaninzi kwiifama zekofu zaseMpuma Afrika kufuneka benze umsebenzi onzima, njengokukhetha nokwahlulahlula iicherry zekofu, nto leyo edla ngokubathintela kwimfundo. Olu phononongo lubalele ukuba eli xabiso liphezulu njenge-$0.42 ngekhilogram yekofu, ingakumbi eUganda, apho ingxaki inzima khona. Ukungalingani ngokwesini: Kwishishini lekofu, abafazi badla ngokufumana imali encinci kunamadoda enza umsebenzi ofanayo. Nangona lo msantsa wengeniso wahlukile kwiindawo ezahlukeneyo, ubonakalisa ukungalingani ngokwesini okuxhaphakileyo kulo lonke icandelo lezolimo. Iindleko zendalo: Ukulima ikofu ngamanye amaxesha kukhokelela ekugawulweni kwamahlathi, ukwanda kokukhutshwa kwegesi ezibangela ubushushu kunye nongcoliseko lwamanzi. Ezi ndleko zendalo ezifihlakeleyo ziyahluka ngokuxhomekeke kwindlela yokutyala. Umzekelo, ezo ndlela zokutyala ngokunzulu ezineemveliso eziphezulu zihlala zivelisa ungcoliseko oluninzi.
Ukunyuka kwexabiso lekofu kwindawo ekufumaneka kuyo kuthetha ukuba abasasazi kufuneka baphakamise amaxabiso ngaxeshanye. Ukuze abathengi bazimisele ngakumbi ukuhlawula ixabiso, kufuneka baqale ngencasa yekofu, ukupakishwa kwekofu, iprimiyamu yophawu, njl. Abathengi banokubona ngokuthe ngqo uphawu kunye nokupakishwa kwekofu, nto leyo ekufuneka ikhankanye ukubaluleka kwabavelisi bokupakisha ikofu.
Singumvelisi ogxile ekuveliseni iingxowa zokupakisha ikofu kangangeminyaka engaphezu kwama-20. Siye saba ngomnye wabavelisi abakhulu beengxowa zekofu eTshayina.
Sisebenzisa iivalvu zeWIPF ezisemgangathweni ophezulu ezivela eSwitzerland ukugcina ikofu yakho itsha.
Siphuhlise iingxowa ezinobuhlobo nokusingqongileyo, ezifana neengxowa ezinomgquba kunye neengxowa ezinokuphinda zisetyenziswe, kunye nezixhobo zePCR ezisandula ukuveliswa.
Zezona ndlela zibalaseleyo zokutshintsha iingxowa zeplastiki zesiqhelo.
Isihluzo sethu sekofu esithambileyo senziwe ngezinto zaseJapan, ezizezona zihluzo zibalaseleyo kwimarike.
Ixesha leposi: Jan-02-2025





